Stadhuis Brouwershaven

Van Ark

Het prachtige stadhuis van Brouwershaven werd in twee fasen gebouwd tijdens de bloeiperiode van de havenstad. Het gebouw is één van de mooiste voorbeelden van Vlaamse Renaissance en is opgetrokken in de stijl van Hans Vredeman de Vries. Het is dus niet te verwonderen dat dit fraaie gebouw de status van beschermd monument verwierf.

[bewerk] Exterieur

De oudste vermelding van het stadhuis van Brouwershaven dateert van 1487. In die tijd deed de achtergevel uitgevende op de Korenmarkt, die toen drie trapgevels en een toren had, dienst als voorgevel. In 1820 werden de trappengevels echter afgebroken.

De meer fantasierijke voorzijde werd gebouwd in de 16e eeuw. De bouwmeester was Cornelis Claesz. Oorspronkelijk bestond het plan uit een uitbouw aan de havendijk, maar halverwege de bouw besliste het stadsbestuur om de uitbreiding grootser aan te pakken. Het gebouw werd voorzien van een geheel nieuwe “cyerlijcken ghevel”, deze sierlijke gevel werd de uiteindelijke voorgevel. Daarnaast werd tegen het gebouw ook een traptoren gebouwd. De gevel werd opgeluisterd met verschillende beelden. Op de top van het stadhuis prijkt een statig vrouwenbeeld met drie kinderen. Zij is de personificatie van de Barmhartigheid. Vrouwe Justitia, toont ons de weg naar de rechtvaardigheid vanuit haar zitplaats in de nis boven de deur. Onder haar lezen we de spreuk: ‘lex republicae conservatio’ (de wet is het behoud van de republiek). In de bogen boven de vensters werden cartouches aangebracht met verschillende afbeeldingen. Onderaan zien we onder andere het schild van Brouwershaven afgebeeld. De met guirlandes versierde vazen, die zich op de rollagen van de topgevel bevinden, zijn kopieën van de originele stukken die zich in het Zeeuws Museum in Middelburg bevinden.

Naar de smaak van die tijd werd de achtergevel in 1820 ‘afgetopt’ en kreeg hij het uitzicht dat we nu kennen. Door de bouwvallige staat van de bovenbouw van de stadhuistoren besloot men in 1844 deze te vervangen door een daktorentje. Na verschillende kleine oplapbeurten verkreeg het stadsbestuur in 1890 een subsidie waardoor men in staat was het volledige stadhuis te restaureren en te verbouwen.

In de jaren zeventig van de 20e eeuw werd het voormalige stadhuis van Brouwershaven voor het laatst gerestaureerd. In 1987/ 1988 werd het te klein geworden stadhuis uitgebreid met een nieuwbouw. Het nieuwe kantoorgedeelte werd gebouwd met traditionele stenen en dakpannen. In 1997 verloor het gebouw echter zijn functie van stadhuis. In dat jaar fuseerde Brouwershaven namelijk,samen met zijn deelgemeenten Zonnemaire, Noordgouwe en Dreischor, Schuddebeurs en Den Osse, met de Gemeente Schouwen-Duiveland.

Door deze gemeentelijke herindeling kwam het van oorsprong middeleeuwse stadhuis van Brouwershaven leeg te staan. Pas in 2001 werd het aangekocht door de Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland, dat sindsdien de trotse eigenaar is. De Stichting verhuurt een grootdeel van het voormalige stadhuis als kantoor. Onder andere en verzekeringskantoor en een deurwaarderskantoor hebben hun intrek genomen in dit prestigieuze object.

[bewerk] Interieur

De voorzaal van het stadhuis is gelegen op de begane vloer en dateert uit 1599 / 1600. De houten balustrade die de ruimte grotendeels domineert, is een deel van de oude vierschaar. Deze getuige van de vroegere rechtbank dateert uit het derde kwart van de zeventiende eeuw. Het stenen poortje in de kamer hoorde oorspronkelijke bij een oud gebouw ui 1593 dat bij de kerk stond. Het houten plafond is beschilderd met bloemen, vruchten en krullen. Deze motieven tonen duidelijk de Vlaamse invloed van het gebouw.

In de achterbouw bevindt zich de commissiekamer op het gelijkvloers. In deze ruimte staat nog steeds de originele 16e eeuwse schouw.

Op de eerste verdieping van het stadhuis bevonden zich de raadzaal en burgemeesterskamer. De wanden van de raadzaal werden vroeger opgesierd met twee 18e eeuwse schilderijen. Op de schilderijen staan Dreischor met het verdwenen kasteel Windenburg afgebeeld. Daarnaast hing er in de kamer een groot schilderij van de Bredase kunstschilder Kannemans, dat de redding van de bemanning van de Oostenrijkse brik in 1852 door de loodsschokker uit Brouwershaven laat zien. Naast de raadzaal bevond zich de voormalige burgemeesterskamer. Deze kamer maakt deel uit van het oudste deel van het gebouw. In de ruimte staat en heeft ook een gotische schouw.

De gevangenisruimte en de zolder bevonden zich op de tweede verdieping. De vele inkervingen van de gevangenen in de schotten van de zware met grendels voorzien deuren houden de oude tijden hier levend. Op de zolder bevindt zich een klokkenstoel. De klokken werden gegoten tussen 1510 en 1641. Tot slot bevindt zich hier ook het 17e eeuwse uurwerk van het voormalige stadhuis.