Kop van Schouwen

Van Ark

Ga naar: navigatie, zoek
single related others afbeeldingen


Inhoud

[bewerk] Algemeen

De Kop van Schouwen werd tussen 1997 en 1998 aangewezen als een natuurmonument. Hierdoor is men in staat het hele natuurgebied te beschermen en kan men, waar nodig, herstelmaatregelen treffen. Daarnaast is het, door zijn aanzienlijke rijkdom aan waardevolle elementen zoals stuifduinen en vochtige duinvalleien maar ook door zijn unieke fauna en flora, benoemd tot belvederegebied. De bedoeling is om van het gebied een natuurgebied met allure te maken: Het moet een veilige haven worden voor zeldzame duinplanten en –dieren. Tot slot werd het gebied ook opgenomen in de waardevolle CHS gebieden

[bewerk] Ligging

De Kop van Schouwen strekt zich uit over het westen van Schouwen-Duiveland en omvat het duingebied van het eiland. Het gebied grenst aan de kernen Burgh-Haamstede en Renesse.

[bewerk] Ontstaan

De ontstaansgeschiedenis van het duingebied van Schouwen begint in de Steentijd. In deze periode stopte de zeespiegel met stijgen waardoor er zich een zandige kustlijn met lage duinen vormde. Achter de strandwal werd over een groot oppervlak zeezand en klei afgezet. In de Bronstijd volgde een nieuwe periode van duinvorming maar vanaf de IJzertijd drong de zee opnieuw, en steeds verder, het deltagebied binnen. Het gebied verdween regelmatig onder water en er vormde zich een breed netwerk van kreken en geulen. Het aantal duinen verminderde sterk en de streek raakte geïsoleerd van de rest van het land. Tegen 500 na Christus had bijna elke vorm van bewoning de sterk verwilderde streek verlaten. In de vroege middeleeuwen slibden de geulen en schorren geleidelijk dicht. Zo ontstond er terug ruimte voor nieuwe nederzettingen. Deze lieten dan ook niet lang op zich wachten. Om het land beter te cultiveren startte men met de inpoldering van het gebied, hierdoor had de zee weinig of geen invloed meer op het binnenland en was men beter in staat het veld te bewerken. Ook ging men de duinen, die vanaf de 10e eeuw weer sterk waren aangegroeid door de aanzanding vanuit de zee, vastleggen. Talrijke elzenmeten, die nog steeds op verschillende plaatsen bewaart zijn gebleven, verrezen in het landschap. In de eeuwen die daarop volgden floreerde Schouwen-Duiveland als nooit te voren. Uit deze periode stammen ook de sloten van Haamstede en Moermond. Vanuit deze kastelen regeerden de graven van Holland over de streek en voerden ze controle uit over de handel in en rondom Zierikzee. Hoewel alles in deze periode goed leek te gaan vormden de zandverstuivingen een steeds toenemend probleem voor de duinboeren. In de 17e en 18e eeuw verdween maar liefst één derde van de duinboerderijen. In de volgende eeuw trachtte men door het aanplanten van bossen een halt toe te roepen aan deze bedreigende zandverstuivingen. De bomen moesten met behulp van hun wortels het zand vasthouden. Op deze manier ontstond De Boswachterij Westenschouwen.

[bewerk] Waarden van het natuurmonument

Door de rijke ontstaansgeschiedenis en onder invloed van de verschillende natuurkrachten (water, wind, …) is de Kop van Schouwen uitgegroeid tot een gevarieerd duingebied met diverse landschapstypen die variëren van strand tot cultuurgrasland en van bos tot duinplas. De Kop van Schouwen is om diverse redenen benoemd tot natuurmonument. Hoewel vele resten van het oorspronkelijke gebied door ruilverkaveling zijn aangetast herbergt het nog vele aardkundige waarden, waarden op het gebied van waterstaat en milieu als ook verscheidene cultuurhistorische waarden.

[bewerk] Aardkundige waarden

Door hun kenmerkendheid, zeldzaamheid en gaafheid zijn vooral de actieve zandverstuivingen van de Meeuwenduinen van aardkundig belang. Alle verstuivingsvormen die kenmerkend zijn voor een stuifduingebied zijn hier aanwezig: paraboolduinen, kamduinen, stuifplekken, stuifkuilen, stuifvalleien, stuifvlakten, strooizones, waaiduinen en puntmutsen.

[bewerk] Water en Milieu

De bijzondere waterhuishouding waarbij de duinen als sinds mensenheugenis een zoetwaterreservoir vormen, hebben een uitzonderlijke fauna en flora tot ontwikkeling gebracht in het gebied. Zo komen er relatief veel planten- en diersoorten voor die zowel internationaal als nationaal zeldzaam of bedreigd zijn. Doordat veel van deze kwetsbare planten- en diersoorten niet opgewassen waren tegen de verdroging en verruiging van het natuurgebied is sinds het begin van de 20e eeuw de diversiteit van flora en fauna van de Kop van Schouwen er echter sterk op achteruitgegaan. De verschillende beschermingsmaatregels trachten deze neerwaartse spiraal om te keren.

[bewerk] Cultuurhistorische en archeologische waarden

In het natuurgebied zijn nog diverse restanten te vinden van menselijke activiteiten uit het verleden. Van de eerste bewoning uit de steentijd getuigen de vondsten nabij Haamstede en de Brabers. De ringwalburg van Burgh is nog een restant van de eerste vroegmiddeleeuwse nederzettingen in het gebied en de kastelen van Moermond en Haamstede vertegenwoordigen de 13e eeuw. Daarnaast vertellen de elzenmeten, de eendenkooi van het Watergat en het naaldbos van de Boswachterij Westenschouwen over de vroegere leefgewoonten van de mensen.

[bewerk] Bronnen

  • Nota Belvedere: beleidsnota over de relatie cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting.
  • CHS
  • natuurmonument Kop van Schouwen, Beheersvisie, ontwerp

[bewerk] Links

Teruggeplaatst van "http://www.buurtatlas.nl/index.php?title=Kop_van_Schouwen"
Aspecten/acties
Persoonlijke instellingen