Duingebied Schouwen-Duiveland

Van Ark

Deelgebieden bij dit artikel:
DSL-SCH00551_de_Plak-an_vh_de_Kleine_Hoeve - Tempelput,_Haamstede - Bunker_Nieuweweg,_Schouwen-Duiveland - Slot_Moermond_(Kasteel),_Renesse - Slot_Haamstede_(Kasteel),_Burgh-Haamstede - Slot_Moermond,_Renesse - Slot_Haamstede,_Burgh-Haamstede - Duinbebossing_in_de_Staatsduinen,_Schouwen-Duiveland - Hoge_Zoom,_Haamstede/Renesse - Westnol_en_Oostnol_bij_Burghsluis,_Schouwen-Duiveland - Duinbeek,_Schouwen-Duiveland - Windmolen_“De_Graanhalm”,_Burgh-Haamstede - Claeskerke - Burgh-Haamstede - Duinen_Westenschouwen - Meeuwenduinen_Schouwen-Duiveland - Boswachterij_Westenschouwen - Zeepe - Slotbos_Haamstede - Kerk_Renesse - Kerkhof_van_Noordwelle,_Noordwelle - Corneliuskerk_Noordwelle - Westerlichttoren_Nieuw-Haamstede - Plompe_Toren_Koudekerke - Slot_Haamstede - Bunkers_bij_Nieuw-Haamstede,_Schouwen-Duiveland - Molen_de_Graanhalm_Haamstede - Kerkhof_van_Renesse,_Renesse - Kerk_Haamstede - Anker_Haamstede - Ringwalburg_Burgh - Kasteel_Moermond_Renesse - Westbout,_Schouwen-Duiveland - Bunkercomplex_Slotbos_Haamstede,_Haamstede - Kerk_Burgh - Nederzettingstype_Burgdorp,_Schouwen-Duiveland - Saresweg,_Schouwen-Duiveland - Burghsluis - Eendenkooi_bij_het_Watergat,_Renesse - Polder_Burgh-_en_Westland,_Schouwen-Duiveland - Verklikkerstrand_Schouwen-Duiveland - Vroonweg,_Schouwen-Duiveland - Waterput,_Haamstede - Kerkhof_van_Burgh,_Burgh - Haventje_van_Burghsluis,_Burghsluis - Vliegveld_Haamstede,_Haamstede - Elzenmeet,_Schouwen-Duiveland - Westenschouwen - Renesse - Westenschouwense_inlaag,_Westen_Schouwen - Nieuw-Haamstede - Inlaag_van_Burghsluis,_Burghsluis - Bootsinlaag,_Burghsluis - Koudekerksche_Inlaag,_Schouwen-Duiveland - Nederzettingstype_Dijk-en_wegdorp,_Schouwen-Duiveland_(1) - Burghse_Schoole_Burgh

Verzamelgebieden waar dit artikel bijhoort:
Kop_van_Schouwen_(Belvederegebied_57),_Schouwen-Duiveland - Zeeland - Kop_van_Schouwen

[bewerk] Het gebied

Een klein gedeelte van Zeeland wordt in beslag genomen dor de kustzone: het gebied van de duinen en hun onmiddellijke omgeving. De kustzone bestaat uit het strand, de zeereep, de (Jonge) duinen en de binnenduinrand (manteling of zoom). Op Schouwen-Duiveland is dit een breed gebied, op Walcheren en in Zeeuwsch-Vlaanderen vormt het slechts een smalle strook.

[bewerk] Karakteristieken

Onder invloed van het het warmer en vochtiger wordende klimaat en de daardoor stijgende zeespiegel, ontstond er langs de Nederlandse kust na de laatste IJstijd, zo'n 10 000 jaar geleden, een reeks van parallelle strandwallen die zich steeds verder uitbreidden. Door verstuivingen ontstonden hierop lage duinen, de Oude Duinen. Vanaf de Romeinse Tijd veroverde de zee stelselmatig terug land op de West-Nederlandse kust. De eerste bewoning van de strandwallen vond al plaats in de Late Steentijd, archeologische vondsten op Schouwen-Duiveland vormen hiervan het bewijs (vondsten nabij Brabers, Westenschouwen, Haamstede). Ook tijdens de Bronstijd, de IJzertijd en de Romeinse Tijd werd het landschap bewoond. Aan het einde van de Romeinse Tijd raakte de kuststrook zelfs sterk bevolkt. In de 3e eeuw nam deze bevolking sterk af om dan terug een opmars te kennen in de Vroege Middeleeuwen. Aan het begin van de Late Middeleeuwen (1000-1200) vormden zich door het opstuiven van zand, onder invloed van de mens, overbeweiding en ontbossing, de Jonge Duinen over de Oude Duinen. In het overgangsgebied van de duinen naar de polder komen in Schouwen-Duiveland en Walcheren vroongronden voor: glooiende duingraslanden, waar het zand van het achterliggende kleigebied is gestoven. Deze gebieden werden vaak gebruikt als gemeenschappelijke weidegronden. Een andere typische vorm van ontginning van de duinen was de aanleg van elzenmeten. In de natte terreingedeelten werden percelen van 2 tot3 ha van greppels voorzien en beplant met elzen. Het hakhout werd gebruikt als brandhout. Om de elzenmeet heen lag vaak een houtwal of sloot. Voorbeelden hiervan zijn onder andere terug te vinden op Schouwen-Duiveland. Vanaf de 19e eeuw werd het duingebied een steeds interessanter woon- en recreatiegebied. Naast de al bestaande landgoederen ontwikkelden zich villadorpen en grote badplaatsen, die volledig op toerisme gericht waren. Renesse en Cadzand zijn hiervan een voorbeeld.

[bewerk] Schouwen-Duiveland

[bewerk] Ligging en beschrijving

Het grootste gedeelte van het duingebied van Zeeland bevindt zich op de Kop van Schouwen tussen de kuststrook en het agrarische landschap. Ten westen van Haamstede is het duingebied breed en reliëfrijk. De Westeren- en de Oosterenban, gelegen tussen Haamstede en Renesse, hebben minder reliëf. De oudste landinwaarts gewaaide duinen (ca. 1200) liggen in de gordel achter Burgh en Haamstede. Hier bevinden zich de twee kernen van het landschap: Nieuw-Haamstede en Renesse.

Tussen Westenschouwen en de vuurtoren is een tweede hoge duinrug gelegen die aan de zeekant wordt begrensd door een 10 tot 20 meter hoge klifduin. Meer naar het noorden heeft de wind minder vat op het kustgedeelte waardoor minder zand afgezet is op dit gedeelte. Daarnaast verhinderde ook de menselijke activiteit de duinvorming. Tussen het Watergat en Scharendijke worden de vroongronden van het strand gescheiden door een 5-20 meter hoge streepduin. In de omgeving van het Verklikkerstrand heeft de duinvorming plaatsgehad in de vorm van een paar evenwijdige zeerepen, waarvan de oudste zich als een hoefijzervormige duin (paraboolduin) landinwaarts verplaatste, hierdoor werd het gehucht Lief Vrouw op Zee overdekt. Vandaag de dag vindt er nieuwe, door stuifschermen gestimuleerde duinvorming plaats. Vooral bij de aansluiting van bestaande duingebieden op nieuwe deltadammen is dit het geval. Schouwen-Duiveland bezit ook duinbeken die benut werden en worden voor de watervoorziening van buitenplaatsen en kastelen die gelegen zijn op de overgang van de binnenduinen en de polder.

Het gebied herbergt belangrijke en bijzondere natuurwaarden. Voornamelijk in de meer landinwaarts gelegen Oude Duinen is er sprake van een zeer waardevolle fauna en flora. De rijke mix van planten- en dierensoorten is vooral te danken aan de afwisseling van droge gronden met poelen, graslanden en moerasgebieden. Het beboste gebied De Domeinen, met twee uitzichttorens en het voormalige pompstation, en het kleinere gebied De Zeepe in Westerenban vormen twee opvallende gebieden in het duingebied. In Oosterenban van Schouwen ligt het natuurreservaat Vroongronden en tevens één van de weinige eendenkooien op het eiland.

[bewerk] Bebouwing

De bebouwing in het duingebied bestaat vooral uit alleenstaande woningen en boerderijtjes. Door de natuurlijke glooiingen en begroeiing in het landschap wordt de bebouwing grotendeels aan het zicht onttrokken. Dit wordt nog versterkt door het natuurlijke kleur- en materiaalgebruik van de woningen.

[bewerk] Waardebepaling en welstandsbeleid

Het duingebied van Schouwen-Duiveland vormt een bijzonder natuurgebied met unieke natuurwaarden. De gemeente geeft het behoud en de bescherming ervan dan ook hoge prioriteit. De bebouwing echter is van wisselende kwaliteit, die meestal wel goed binnen het landschap past maar dikwijls ook fel contrasteert. Het welstandsbeleid is er dus op gericht de bebouwing zo veel mogelijk te laten aansluiten bij de natuurwaarden en zo een goede inpassing in het landschap te creëren. Voor het hele duingebied is welstandsniveau 2 van toepassing.

[bewerk] Welstandscriteria

[bewerk] Algemeen

• Respecteren van de landschappelijke kwaliteiten van de natuurgebieden.
• Bebouwing mag geen afbreuk doen aan de aanwezige natuurwaarden.
• Streven naar zicht- en herkenbaarheid van functie en identiteit van een gebouw in de architectonische vormgeving.

[bewerk] Plaatsing

• Respecteren van de landschappelijke kwaliteiten bij de positionering van de gebouwen.

[bewerk] Massa en vorm

• Streven naar één maximaal twee bouwlagen zonder een verdieping in de eventuele kap.
• Streven naar een afdekking met een plat, gekromd en/of een flauw hellend dakvlak (<15°).

[bewerk] Gevelkarakteristiek

• Afstemmen van de gevelkarakteristiek op de architectuur van het betreffende (hoofd)gebouw.

[bewerk] Detaillering, kleur en materiaal

• Streven naar toepassing van met de landelijke omgeving harmoniërende kleuren en materialen.
• Streven naar het tot uitdrukking brengen in de architectuur van duurzaamheid en de relatie met het water en de natuur.

[bewerk] Bronnen en links

• CHS
• Welstandsnota gemeente Schouwen-Duiveland, januari 2004